Anderen helpen voor een goed geheugen

Onderzoekers van de Universiteit van Texas en Boston analyseerden gegevens van een langdurige studie, The U.S. Health and Retirement Study, die tussen 1998 en 2020 de gegevens van 31.303 volwassenen verzamelde (vanaf 50 jaar en ouder, en de gemiddelde leeftijd lag tussen de 60 tot 70 jaar oud).
Ze keken daarbij naar hoe vaak deze mensen anderen hielpen buiten hun eigen huishouden en legden die gegevens naast veranderingen in hun geheugen en denkvermogen. Ze deden een complexe associatieanalyse en hieruit bleek dat mensen die vaak anderen hielpen, ook een goed geheugen en denkvermogen hadden later in hun leven. Ook de cognitieve achteruitgang door het ouder worden leek langzamer te verlopen in de groep die anderen hielpen tijdens hun leven. Dat verschil bleek groot te zijn als de gegevens vergeleken werden met een groep die minder sociaal actief was. Deze bevindingen ondersteunen het idee dat het helpen van anderen ervoor zorgt dat mensen cognitief betrokken blijven, ze zich verbonden voelen met anderen mensen en dat ze betekenis en zingeving ervaren door anderen bij te staan.

Sociale leven onderhouden

Het onderzoek laat ook zien dat de positieve effecten van anderen helpen bijgehouden moet worden, want zodra mensen stopten met het helpen van anderen, verliep hun cognitieve achteruitgang door het ouder worden zoals de groep die nooit hielp. Het lijkt er dus op dat je sociaal gedrag moet onderhouden en dus anderen moet blijven helpen om er op latere leeftijd voordeel van te hebben. Het bleek ook dat het niet uitmaakt wat voor een vorm van hulp er geboden werd, dat wil zeggen: door georganiseerd vrijwilligerswerk, of door informele hulp, beide vormen van hulp waren even effectief voor het behoud van cognitie voor de hulpgevende. Gematigd veel hulp bieden (mensen die twee tot vier uur per week anderen hielpen), bleek het meest consistent voordelen te bieden op cognitie voor de hulpgever. Anderzijds, te hoge belasting van mantelzorgers en stress werkte dan weer averechts. Kortom het helpen van anderen was het meest effectief om op latere leeftijd nog cognitief gezond te zijn als het continue plaatsvond, het op gematigde niveau plaatsvond en niet stressvol en overdonderend was voor de hulpbieder.

Dit onderzoek toont nog niet aan dat het hebben van meer sociale interacties en helpen van anderen ook direct leidt tot een beter geheugen of beter functioneren van het brein, maar het laat wel zien dat mensen die hun hele leven lang sociaal actief zijn, in hun latere leven nog wat cognitieve reserve hebben.

Het is daarom ook niet voor niets dat de WHO het ontbreken van sociale interacties markeert als een van de risicofactoren die beïnvloedbaar zijn en die het risico op het ontwikkelen van dementie op latere leeftijd kunnen vergroten (Livingston Lancet 2024).