
Elk jaar in december ontkom je er niet aan: belletjes in de supermarkt, Wham! op de radio, Mariah Carey in elk café. Sommigen zingen vrolijk mee, anderen grijpen naar de uitknop. Waarom verdeelt kerstmuziek ons zo? Onderzoekers van de Universiteit van Amsterdam, onder wie muziektherapeut dr. Martina de Witte, leggen het uit.
Muziek die we leuk vinden zet “gelukshormonen” in ons brein in gang. Ook het tempo telt: ligt de beat dicht bij een rustige hartslag (60 tot 80 slagen per minuut), dan daalt onze eigen hartslag vaak mee en worden we rustiger, zoals bij “Have Yourself a Merry Little Christmas”. Vlotte nummers, zoals “All I Want for Christmas Is You”, geven juist energie. Dat verklaart waarom we op de ene dag luidkeels meezingen en op de andere niet.
In de koude, donkere wintermaanden, wanneer eenzaamheid op de loer ligt, bieden kerstliedjes troost. Ook de situatie telt: in Australië, waar het met kerst 34 graden is, heeft niemand zin in “Let It Snow”. Samen zingen versterkt bovendien de onderlinge band, mede door oxytocine, het knuffelhormoon. En omdat we kerstmuziek allemaal op hetzelfde moment van het jaar horen, is dat effect extra sterk. Voor gelovigen hebben kerstliederen daarnaast een religieuze betekenis.
Muzieksmaak is persoonlijk, in elk genre. Maar kerstmuziek heeft een bijzonder probleem: we krijgen er te veel van. Sommige nummers worden al dertig jaar lang elke december gedraaid. Psychologen weten dat we iets eerst leuker vinden naarmate we het vaker horen (het “mere exposure effect”, of familiarity principle ), maar op een gegeven moment raakt het brein verzadigd en slaat die liefde om in irritatie. Voor mensen die de feestdagen stressvol of eenzaam vinden, kunnen de liedjes bovendien negatieve gevoelens oproepen.
Gebaseerd op: “It’s beginning to sound a lot like Christmas”, Universiteit van Amsterdam, 18 december 2023.