Voordelen van bewegen tijdens de behandeling tegen kanker

De afgelopen jaren is steeds duidelijker geworden dat bewegen, ook tijdens een ziekenhuisopname of behandeling, juist heel goed kan helpen voor mensen met kanker. Regelmatige lichaamsbeweging helpt om spierkracht te behouden, vermoeidheid te verminderen en de kwaliteit van leven te verbeteren. Patiënten die blijven bewegen, gaan vaak eerder naar huis, verdragen de behandeling beter, voelen zich mentaal sterker en hebben minder kans op ernstige bijwerkingen. Daarnaast geeft bewegen een gevoel van controle, vermindert het angst en somberheid, en biedt het structuur in een onzekere periode.

Internationale richtlijnen raden kankerpatiënten aan om drie keer per week te bewegen op een matige tot hoge intensiteit, zowel tijdens als na de behandeling (Meer lezen: Campbell Med Sci Sports Exerc. 2024, Dutch Cancer Institute, Bewegenkankerinfo, Enicto Consortium). Hieronder lees je wat recent wetenschappelijk onderzoek hierover heeft gevonden.

Wat zegt onderzoek?

Onderzoekers analyseerden de beschikbare literatuur over dit onderwerp door vijf wetenschappelijke databases door te spitten. Ze zochten naar wetenschappelijke studies die ergens tussen 2005 en mei 2025 gepubliceerd werden en die als onderwerp het effect van beweeginterventies op kwaliteit van leven bij borstkankerpatiënten die chemotherapie kregen, hadden. Met hun zoektocht vonden zij 21 studies die aan de vooropgestelde selectiecriteria voldeden. En van al die studies bekeken ze de data meer in detail. Dat betekende dat in totaliteit de gegevens van meer dan 3000 studie deelnemers geanalyseerd konden worden.

Het bleek dat alle vormen van beweging hielpen: conditietraining (zoals fietsen of wandelen), krachttraining, of een combinatie van beide. De positieve effecten werden consequent teruggevonden in alle studies. Er was wel enige variatie tussen de studies, wat betekent dat de optimale beweegdosis nog verder onderzocht moet worden. De conclusie was dan ook: bewegen verbetert aantoonbaar de kwaliteit van leven tijdens chemotherapie (Rolle e.a., Lancet Healthy Longevity, 2026).

Een ander onderzoek liet zien dat bewegen vermoeidheidsklachten door chemotherapie kan verminderen en welzijn kan bevorderen. In vijf Europese landen en Australië deden 357 vrouwen met uitgezaaide borstkanker mee aan een groot onderzoek. De helft volgde een gepersonaliseerd beweegprogramma van negen maanden, de andere helft kreeg de gebruikelijke zorg (PREFERABLE-EFFECT studie). Het programma bevatte balansoefeningen, krachttraining en conditietraining, met minimaal één keer per week verplicht fietsen. Na zes maanden waren de deelnemers in de beweeggroep significant minder vermoeid en hadden zij een hogere kwaliteit van leven dan de controlegroep. De auteurs concludeerden dan ook dat de begeleide, persoonlijke beweging vermoeidheid verminderde en de kwaliteit van leven verbeterde bij vrouwen met uitgezaaide borstkanker. Ze vinden daarom dat bewegen standaard onderdeel moet zijn van de behandeling (Hiensch e.a., Nature Medicine, 2024).

Het bleek ook dat bewegen tijdens de ziekenhuisopname de opnameduur kan verkorten. Ook hier doorzochten de onderzoekers medische databases op eerdere relevante wetenschappelijke publicaties. Ze analyseerden de gegevens van 20 studies met in totaal 2.635 patiënten die deelnamen aan een beweegprogramma tijdens hun kankerbehandeling (1.383 in de beweeggroep, 1.252 als controle). De studies werden gevonden tot augustus 2023. De meeste patiënten hadden een bloedkanker en ondergingen een stamceltransplantatie, chemotherapie of chemoradiotherapie. De deelnemers varieerden van kinderen (gemiddeld 11 jaar) tot volwassenen (gemiddeld 52 jaar).

De beweegprogramma's waren divers: conditietraining, krachttraining, gecombineerde programma's, rekoefeningen en zelfs hele-lichaamstrillingen, inclusief fietsen op een hometrainer. Gemiddeld duurden de sessies 38 minuten, vier keer per week, gedurende vijf en een halve week. Op basis van hun bevindingen concludeerden de onderzoekers dat gestructureerd bewegen tijdens kankerbehandeling veilig is en helpt om patiënten sneller naar huis te laten gaan. Echter, meer groot onderzoek is nodig om deze bevindingen verder te bevestigen (Mizrahi e.a., British Journal of Sports Medicine, 2024).

Daarnaast liet onderzoek ook zien dat bewegen tijdens kankerbehandeling kosteneffectief kan zijn. Patiënten met uitgezaaide borstkanker namen deel aan een begeleid beweegprogramma. Daarna werd onderzocht of de kosten van dat programma opwogen tegen de voordelen. De uitkomst was positief: patiënten voelden zich beter en functioneerden beter, en het programma bleek ook voor de zorg als geheel een verstandige investering, mede doordat patiënten minder andere zorg nodig hadden (Schouten e.a., Journal of Clinical Oncology, 2025).

Wat kan Fietslabyrint hierin betekenen?

Fietslabyrint kan helpen om af te leiden van vermoeidheid en ongemak tijdens het bewegen. Kankergerelateerde vermoeidheid is een van de belangrijkste redenen om te stoppen met bewegen voor patiënten. Fietslabyrint leidt de aandacht af van fysieke inspanning en ongemak, en stuurt het naar beleven en plezier. Speciaal tijdens de chemotherapie kan dit relevant zijn, omdat de terugkerende behandelsessies als belastend ervaren kunnen worden door patiënten.

Eerder onderzoek met Fietslabyrint laat zien dat mensen langer fietsen als ze Fietslabyrint gebruiken. Bovendien bleek het de therapietrouw te vergroten als mensen deelnamen aan een beweegprogramma (Karssemeijer e.a. Alzheimers Res Ther.2019, Boer e.a JAR Life. 2025, Haazen e.a 2015). Onderzoek laat zien dat beweegprogramma’s kosteneffectief kunnen zijn, maar dat gebrek aan therapietrouw en motivatie van patiënten om te bewegen, obstakels zijn voor het volhouden van een beweegprogramma. Fietslabyrint helpt mensen om deze uitdagingen aan te gaan door het fietsen boeiender en leuker te maken. Het is daardoor dat Fietslabyrint de effectiviteit van een beweeginterventie kan ondersteunen, en zo mogelijk ook kan bijdragen aan de zorgkostenbesparing door een beweeginterventie.

Verder kan Fietslabyrint met elke fietstrainer gecombineerd worden en aangesloten worden op al bestaande fietsen. Fietslabyrint kan ook thuis gebruikt worden om patiënten te motiveren actief te blijven tussen ziekenhuisbezoeken. De grote variatie aan prachtige routes en thema’s biedt een boeiende en gevarieerde ervaring, de kans is groot dat dit helpt voor patiënten om hun beweegprogramma vol te houden. Het gevoel van reizen en ontdekken kan bijdragen aan mentaal welzijn. Zeker als iemand door ziekte zelf niet in staat is om te reizen. Daarnaast kan het kiezen van een bestemming, en het kiezen en ontdekken tijdens de fietstocht een gevoel van ontsnapping en van eigen regie geven in tijden van onzekerheid. Tot slot is Fietslabyrint geschikt voor een brede groep patiënten met kanker; dit kan variëren van liggend in bed fietsen, tot zittend achter een (rol)stoelfiets, tot fietsen op een hometrainer, en van heel lichtjes trappen of trappen met trapondersteuning tot op eigen spierkracht fietsen met weerstand.